تبلیغات
دفتر بسیج دانشجویی دانشگاه های تویسرکان

دفتر بسیج دانشجویی دانشگاه های تویسرکان
 
"بسیج یعنی حضور ، فرهنگ و الگو"
نویسندگان
لوگوی همسنگران


پس از پیروزی انقلاب آمار تولید و نشر و ضبط و خواندن كتاب در كشور ما به‌طور چشمگیر بالا رفته است ولی آنچه اكنون داریم در برابر آنچه شایسته‌ی ملت بزرگ و پرتوان و هوشمند ما است، بسی كم و ناچیز است.

پایگاه بصیرت؛ گروه سیاسی/ وضعیت کتاب و کتابخوانی در ایران یکی از دغدغههای مقام معظم رهبری در چند دهه اخیر بوده، دغدغههایی که ناشی از علاقه ایشان به کتاب و ترویج فرهنگ کتابخوانی در جامعه است.ایشان چه در زمان ریاست جمهوری و چه در زمان رهبری انقلاب همواره توجه ویژهای به کتاب داشته و در مناسبتهای مختلف بیانات راهگشایی در این زمینه ایراد فرمودهاند. معظم له به عنوان عالیترین مقام کشور در حالی هرسال و در مناسبتهای مختلف دغدغه هایشان را در این زمینه گوشزد می کنند که مدیران اجرایی در طول سالهای مختلف سرگرم ساختن تصویری ایدهآل از وضعیت موجود هستند.

تدقیق در بیانات ایشان و پیامهایی که در این زمینه ایراد فرمودهاند، به روشنی وضعیت کتاب و کتابخوانی در ایران را روشن میکند، ضعفها را نشان میدهد و راهکارها برون رفت از این وضعیت را ترسیم میکنند.

 

قرآن، برترین کتاب مرجع

امام خامنه ای در این زمینه می فرمایند:«در قدیم، عادت خواندن قرآن وجود داشت، که این را هم زمان پهلوی ها از بین بردند! همان طور که می دانید، پیرمردان و پیرزنان ما سواد فارسی خواندن نداشتند؛ اما قرآن را همه یادمی گرفتند؛ این چیز خیلی خوب و مغتنمی بود. خود قرآن کتاب خیلی مهمی است؛ به خصوص اگر با ترجمه همراه می شد؛ منتها آن هم ازبین ماها برداشته شد؛ بعد هم آن کاری که باید بکنند؛ نکردند؛یعنی مردم را به کتاب عادت ندادند.»

 

اسلام پرچمدار کتابخوانی

دین، فرهنگ و تاریخ ما اُنس و الفتی دیرینه و همیشگی با کتاب و کتابخوانی دارد. همین بس که معجزه پیامبر گرامی اسلام(ص)، کتاب انسان ساز قرآن کریم است. حضرت علی علیه السلام اولین امام شیعیان درباره کتاب می فرمایند: "کسی که با کتاب ها آرامش می یابد هرگز آسایش از او سلب نمی شود." « من هر زمانی که به یاد کتاب و وضع کتاب در جامعه خودمان می افتم، قلبا غمگین و متاسف می شوم. این به خاطر آن است که درکشور ما به هر دلیلی که شما نگاه کنید، باید کتاب اقلا ده برابراین میزان، رواج و توسعه و حضور داشته باشد. اگر به دلیل پرچمداری تفکر اسلامی و حاکمیت اسلام به حساب بیاورید، این معناصدق می کند؛ چون اسلام به کتاب خواندن و نوشتن، خیلی اهمیت می دهد. اگر هر منصفی به بیانات نبی مکرم اسلام و ائمه (علیهم السلام) و پیشوایان اسلام نگاه کند و ببیند که اینها در چه زمانی به کتاب و کتابخوانی دعوت می کردند و فرا می خواندند، همه افسانه ها از ذهنش شسته خواهد شد و خواهد فهمید که دشمنان اسلام جز این نداشتند که افسانه های کتاب سوزی و کتاب ستیزی را برسر زبانها بیندازند، چون اسلام پرچمدار کتابخوانی است.»

 

کتاب ابزار کمال بشری

در قرآن و اسلام، کتاب و کتابخوانی از جایگاهی بس عظیم برخوردار است. بررسی آماری محتوای کلام ‌الله مجید نشان داد که واژه کتاب به اشکال مختلف 255 بار، واژه علم 582 بار، واژه قلم 2 بار، و واژه اقرأ 3 بار در قرآن تکرار شده است و اولین سوره ای که بر پیامبر اعظم نازل شد سوره علق بود که با کلمه "اقراء" آغاز  می شود و این خود نیز نشانگر اهمیت بالای کتاب و کتابخوانی و لزوم توجه بیش از پیش به این مقوله است.

مقام عظمای ولایت فرمودند:«كتاب، دروازه‌ای به سوی گستره‌ی دانش و معرفت است و كتاب خوب، یكی از بهترین ابزارهای كمال بشری است.... با این دیدگاه، به روشنی می‌توان ارزش و مفهوم رمزی عمیق این حقیقت تاریخی را دریافت كه اولین خطاب خداوند متعال به پیامبر گرامی اسلام(ص) این است كه: "بخوان!" و در اولین سوره‌ای كه بر آن فرستاده‌ی عظیم‌الشأن خداوند فرود آمده، نام قلم به تجلیل یاد شده است: "اقرأ و ربّك‌الأكرم، الذی علّم بالقلم".21/02/1372»

 

 جهالت نتیجه حاکمیت رژیم های فاسد و وابسته

«بی‌تردید باید گفت كه كم‌رغبتی نسبی به مطالعه‌ی كتاب در كشور ما نتیجه‌ی كوتاهی‌هایی است كه در دوران حاكمیت رژیم‌های فاسد و وابسته، در این مورد شده است. پس از پیروزی انقلاب آمار تولید و نشر و ضبط و خواندن كتاب در كشور ما به‌طور چشمگیر بالا رفته است ولی آنچه اكنون داریم در برابر آنچه شایسته‌ی ملت بزرگ و پرتوان و هوشمند ما است، بسی كم و ناچیز است. 21/06/1374»

 

تنبلی در کتابخوانی پرخسارترین تنبلی ها

اما مطالعه کتاب و گسترش فرهنگ کتابخوانی از عوامل مهم در ارتقای فرهنگ جوامع است . مطالعه و کتابخوانی مستمر و مفید، سطح فکری و فرهنگی افراد را افزون می سازد و لذا جامعه ای موفق است که فرهنگ کتابخوانی در آن گسترش یافته باشد . امروزه نیز یکی از عوامل پیشرفت یک کشور میزان مطالعه در آن کشور است. اکنون در برخی کشورها ، آمار میزان مطالعه سرانه افراد را مشخص می کنند و یکی از عوامل پیشرفت کشورها را میزان مطالعه مردم آن کشور می دانند . امام خامنه ای معتقدند: « ما ملت ایران به عنوان یک ملت مسلمان، ارتباطمان با کتاب، ارتباط بنیانی و عمیق و کهن است ... در کشور ما به خصوص پس از انتشار اسلام، کتابخانه های عظیم، مجموعه های علمی، مکتوبات باارزش، یک سابقه کهن تاریخی دارد. » رهبر انقلاب در این باره فرمود: « به گمان من یکی از بدترین و پرخسارت ترین تنبلی ها، تنبلی در خواندن کتاب است. هر چه هم انسان به این تنبلی میدان بدهد ، ‌بیشتر می شود.» (در جمع تعدادی از مسئولان کتابخانه ها و کتابداران کشور 1390)

 

فرهنگ کتابخوانی بهترین راه مقابله با تهاجم فرهنگی

واقعیت تلخی که وجود دارد این است که متأسفانه انقلاب اسلامی به شکل مداوم تحت هجوم فرهنگی دشمن هستیم و در شرایط کنونی آنها بر معانی و مفاهیم دینی، روش سبک زندگی و مسائل اعتقادی ما تمرکز کرده تا هم سبک زندگی و هم باورهای دینی ما را تغییر دهند و راهی برای مقابله با این هجمه جز ارتقای سطح فرهنگی جامعه نداریم.

امام خامنه ای در این باب فرمودند:« نبرد فرهنگی را با مقابله به مثل می‌شود پاسخ داد. کار فرهنگی و هجوم فرهنگی را با تفنگ نمی شود جواب داد. تفنگ او، قلم است. این را می‌گوییم تا مسئولان فرهنگی کشور و کارگزاران امور فرهنگی در هر سطحی و شما فرهنگیان عزیز، اعم از معلم و دانشجو و روحانی و طلبه و مدرسان تا دانش‌آموزان و تا کسانی که در بیرون این نظام آموزشی کشور مشغول کارند، احساس کنید که امروز سرباز این قضیه شمایید و بدانید که چگونه دفاع خواهید کرد و چه کاری انجام خواهید داد».( بیانات در دیدار معلمان و اساتید استان خراسان شمالی‌ ۱۳۹۱/۰۷/۲۰)

 

کتاب راهی برای نظم دهی به ذهن

مقام رهبری داشتن برنامه مطالعاتی را یکی از راه های نظم دهی ذهنی و نیاز امروز اقشار مختلف مردم دانستند. رهبری در این باره فرمودند : « بعضی از ذهنها اهل كتابند؛ منتها كتاب آسان، كتابی كه احتیاج به فكر كردن نداشته باشد. عیبی ندارد، این هم كتاب خواندن است، نفی نمی كنیم؛ اما بهتر از این شیوه‌ی كتابخوانی، این است كه انسان در مجموعه‌ی كتابخوانی خود ، بتواند...كتاب آسان را ، فرض كنید رمان را، خاطره را، كتابهای تاریخی آسان را با كتابهائی كه احتیاج به فكر كردن و مطالعه كردن دارد ، بیامیزد. اینها ( کتابهای فکری ) را باید وارد مقوله‌ی كتابخوانی كرد. »(در جمع تعدادی از مسئولان کتابخانه ها و کتابداران کشور 1390 )

 

فقر تیراژ کتاب

آنچه از آن به عنوان فقر تیراژ کتاب در ایران نام برده میشود، در بیانات رهبر معظم انقلاب نقش پررنگی دارد. ایشان بارها بر کم بودن تیراژ کتاب در قیاس با جمعیت ایران تاکید کردهاند و معتقدند که باید تیراژ کتاب در ایران به 200 یا 300 هزار نسخه برسد.

ایشان در این زمینه فرمودند: « تیراژهای هزار و دو هزار و سه هزار و این‌ها شایسته‌ کشورِ هفتاد و پنج میلیونی ما با این همه جوان، با این همه انگیزه نیست؛ باید تیراژها خیلی بالاتر باشد. حالا در بعضی از موارد خوشبختانه انسان می‌بیند دفعات چاپ کتاب‌ها خیلی بالاست؛ لیکن در عین حال در مجموع که نگاه می‌کنیم، نه، راضی کننده نیست، قانع کننده نیست؛ باید یک حرکتی آغاز شود.(بیانات در دیدار مسئولان کتابخانه‌ها و کتابداران  1390.04.2)

 

آسیب حوزه کتابخوانی؛ نداشتن سیر مطالعاتی

معظم له بر این نكته تاكید دارند كه باید برای كتاب‌خوان شدن افراد، سیر مطالعاتی وجود داشته باشد. حضرت آقا می‌فرمایند:« یكی از آسیب‌های حوزه كتاب‌خوانی، فقدان سیر مطالعاتی استیكی از دلایل كتاب‌خوان بودن مردم در ایام پیروزی انقلاب و سال‌های پیش‌تر از آن این بود كه افراد در جریان‌های مختلف سیاسی سیر مطالعاتی داشتند و در یك سیر مطالعاتی بیش از چندده عنوان كتاب را مطالعه می‌كردند؛ از جمله خاطرم می‌آید كتاب‌های استاد مطهری از جمله آثاری بود كه علاقه‌مندان به آثار ایشان در سیر مطالعاتی دنبال می‌كردند؛ اما اكنون در فضای فرهنگی و علمی ما این سیر مطالعاتی وجود ندارد كه به كاهش سرانه مطالعه دامن می‌زند. »

 

ضعف نظام آموزشی در کتابخوانی

یكی از آسیب‌های حوزه کتابخوانی در اظهارت رهبری ضعف نظام آموزشی در این زمینه است و آن‌طور كه باید، مباحث مربوط به مطالعه و زنگ انشا را جدی نمی‌گیرند و ایشان بر این مساله تاكید دارند. مؤلفه‌های متعددی در عرصه نظام آموزشی‌، فرهنگی و اجتماعی ایران دخالت دارد كه سبب می‌شود فرد به مطالعه تن ندهد. از جمله این عوامل می‌توان به این موضوع پرداخت كه هرچقدر كه سطح تحصیلات بالاتر رفته، آیا میزان مطالعه هم بالا رفته است و همین‌طور این‌كه آیا بچه‌های سال اول دبستان بیش‌تر اشتیاق كتاب خواندن دارند یا كسانی كه در مقاطع تحصیلی بالاتر هستند؟ با سؤال‌ها و مسائلی از این دست می‌توان به ارزیابی دقیق درباره نسبت نظام آموزشی و مطالعه رسید.

ایشان می فرمایند: « معلمین و دانش‌آموزان ساعاتی را به کتابخوانی اختصاص دهند. این را حتماً وزارت آموزش و پرورش بررسی کند. 4.02.14»

 

سهم کتاب در سبد خرید کالای خانواده

برای این‌كه كتاب در سبد مصرف خانواده‌های ایرانی قرار بگیرد، باید نیاز به كتاب و مطالعه در بین مردم ایجاد شود و آن‌ها باید احساس نیاز كنند كه روح و روان‌شان به غذا نیاز دارد؛ بنابراین ضرورت دارد با استفاده از امكان‌های متعدد رسانه‌یی، نیاز به مطالعه و كتاب‌خوانی در بین مردم شكل بگیرد.

امام خامنه ای فرمودند« خرید کتاب، یکی از مخارج اصلی خانواده محسوب شود. مردم باید بیش از خریدن بعضی از وسایل تزییناتی و تجملاتی- مثل لوستر‌ها، میز‌های گوناگون، مبل‌های مختلف و پرده و...- به کتاب اهمیت بدهند.(مصاحبه‌ در جریان بازدید از نمایشگاه کتاب1374.02.26)

«باید جوری بشود که در سبد کالای مصرفی خانواده‌ها، کتاب یک سهم قابل قبولی پیدا کند و کتاب را بخرند برای خواندن، نه برای تزئین اتاق کتابخانه و نشان دادن به این و آن. این هم یک نکته است، که مسئله‌ کتابخوانی در جامعه است.(بیانات در دیدار مسئولان کتابخانه‌ها و کتابداران1390.04.29)

 

نقش خانواده در کتابخوانی

نقش خانواده در گسترش مطالعه بسیار اهمیت دارد و كتابخانه‌های خانگی نقش بسیار مهمی در كتاب‌خوانی كودكان و نوجوانان دارند. مقام معظم رهبری بر این مساله تاكید دارند كه باید عادت به مطالعه از سنین پایین در افراد شكل بگیرد و از طرف دیگر می‌بینیم كه دستاوردهای علم روان‌شناسی نیز بر این مساله صحه می‌گذارد. بنابراین دغدغه مطالعه باید در بین جوانان و نوجوانان ایجاد شود، در صورتی که دانش‌آموختگان از دبستان تا مراحل دانشگاهی هیچ گونه میل و رغبتی برای مطالعه کتاب‌های درسی خود ندارند، نمی‌توان از آنها انتظار داشت کتاب‌های غیردرسی بخوانند. این مهم مستلزم یک برنامه‌ریزی دقیق است که در افراد انگیزه ایجاد کند. وقتی انگیزه ایجاد شد، فرد محتاج یاد گرفتن و مطالعه می‌شود.

ایشان در این باب بیان کردند:« توقع من، این است. باید پدر‌ها و مادر‌ها، بچه‌‌ها را از اول با کتاب، محشور و مأنوس کنند. حتی بچه‌‌های کوچک باید با کتاب انس پیدا کنند.(مصاحبه در جریان بازدید از نمایشگاه کتاب 1374.02.26»)

«کتابخوانی را باید جزو عادات خودمان قرار دهیم. به فرزندانمان هم از کودکی عادت بدهیم کتاب بخوانند؛ مثلاً وقتی می‌خواهند بخوابند، کتاب بخوانند.(مصاحبه پس از بازدید از سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب  »1369.2.19)

 

باید های حوزه کتاب

1-             باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که فضای کتابخوانی در کشور توسعه و تعمیق پیدا کند.

2-             باید با یک برنامه‌ریزی دقیق و تعیین اهداف مرحله‌ای در هر سال، همگام با برگزاری نمایشگاه کتاب و افزایش جمعیت بازدیدکننده، در فضای کتابخوانی کشور نیز پیشرفت چشمگیری به وجود آید. این ارزیابی نشان خواهد داد که آیا هر دوره نمایشگاه کتاب از نظر محتوا، نسبت به دوره‌ی قبل، تغییر و رشد داشته است یا خیر.

3-             وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید با کمک دولت، این موانع، به‌ویژه موضوع گرانی کاغذ را برطرف کند. مهم‌ترین تولید ملی، تولید امتداددار است و با برطرف شدن مشکلات کارخانه‌های کاغذ، قطعاً راه برای کتابخوانی بیشتر و ارزان شدن قیمت کتاب باز می‌شود.

4-             دولت باید زمینه‌ای فراهم کند تا تولیدات خوب کتاب در کشور از جمله در بخش‌های مذهبی، تاریخی، ادبیات و علوم، به زبان‌های مختلف ترجمه و در معرض دید جهانیان قرار گیرند.

5-             یکی از کارهای ضروری در چرخه‌ی تولید و عرضه‌ی کتاب، ساماندهی توزیع و ایجاد فروشگاه‌های زنجیره‌ای کتاب است.




[ دوشنبه 21 اردیبهشت 1394 ] [ 21:30 ] [ بسیجی ]
درباره وبلاگ

امکانات وب
وصیت شهدا